MAHMUT TEMİZYÜREK’İN KADININ AĞIT VE ŞİİR TARİHİNDEKİ YERİ KONULU YENİ DENEME KİTABI

Pınar Aydın O’Dwyer Ağıt, Şiir, Kadın Mahmut Temizyürek Edebi Şeyler, 2019, 199s. 13.5x21cm

İnternette 11,40TL ile 20TL arasında

Şair, yazar, eleştirmen ve denemeci Mahmut Temizyürek “Hikâyemizin sonunu bilsek de başını bilmiyoruz” cümlesi ile başladığı yeni kitabında “ağıt” odağından yola çıkarak şiir ve kadın tarihinin perdelerini aralıyor, ortak kaderlerini ortaya çıkarıp belgeliyor. “Her halk kendisinin en eski halk olduğuna, her dil bütün dünya bilgisini kendisinin barındırdığına inanır… Kültürler çoğunlukla ötekini tanımadan yaşamıştır yüzyıllarca” diye devam ediyor.

Söz ölüme gelince “Ağıta neden olan acı her yerde her çağda benzerdir oysa” diyor. Belki de bu yüzden “Bütün dünya dillerinde şiir biçimlerinin en eski formu ağıttır” diye ekliyor. Örneğin

“Requiem” veya “Ode” gibi müzik-şiir formlarının bazı farklarla bir tür ağıt olduğunu belirtiyor.

Temizyürek bu girişin ardından “Şiirin en ilksel biçimi saydığımız ağıt, istisnalar dışında, neden yalnızca kadının dilinde yaşamak zorunda kaldı, bugüne kadar asıl kadına özgü bir sanat olageldi?” sorusunu soruyor ve “Erkek dışarıda yani uzamsal alanda; kadın mağaranın loşluğunda, sığınılan kapalı çevrede üstün; görme, duyma, algılama ve bunlarla bir sonuç çıkarma açısından” diyerek kadının neden ağıtın anası olduğunu açıklıyor. Kadının sesinden ağıt örneklerini Homeros, Manas, Gılgamış destanlarından bulup çıkarıyor. Hekabe, Sappho, Gülten Akın, Çiyo-ni, Mihri Hatun, Zeynep Hatun’a ve daha nice kadın şairlere, hatta Homeros çevirileriyle destana katkıda bulunmuş olan Emily Wilson’a can veriyor. Ursula Le Guin ve benzeri birçok değerli kadın yazarı hak ettikleri saygın yere yerleştiriyor. Mahmut Temizyürek böylece Sirenlerden Suriyeli kadınlara bir köprü kurup, ağıt-şiir ışığında sağlam bir kadın tarihi kaynağını okurlarına sunuyor.

2017 Yılın Homeros Ozanı Ödülü sahibi şair, denemeci Mahmut Temizyürek ve eserleri hakkında bilgiye http://www.sanattanyansimalar.com/yazarlar/pinaraydin-o-dwyer/yilinhomerosozanimahmuttemizyurek/1440/ adresinden ulaşılabilir.

Kaynak:

1. Her yas geçtir; bir de pişmanlık olmasa, Psikeart Dergisi sayı 62, Mart-Nisan 2019

Not: 27.05.2019’da www.sanattanyansimaalar.com sitesinde yayınlanmış ve izinle kullanılmıştır.

http://www.sanattanyansimalar.com/kadinin-agit-ve-siir-tarihindeki-yeri/4558

Kitaptaki ağıtlar ve içlerinden biri

İçindekiler

Giriş
Kemik Balta mı Yoksa Heybe mi?
Ağıt Nasıl Bir Dil?
Ölüm, Sonsuzluk, Ağıt
Kırk Bin Yıl Ağıt Suyunun Altında Bir Ağıt Dili
Homeros’ta ve Euripides’de Ağıt
Yas Telafi Asabiye
Naze’nin Ninnisi
Mitolojide Kadın
Gökteki Çatışma/Yerdeki Bakışma
Semele ve Oğlu Dionysos
Orpheus’un Ağıtı
Anadili, Anayırdu, Anavatanı, Anakucağı
Sokrates’in Hocası Diotima
“Sirenler Kimlerdir, Hangi Yolculara Neden
Tuzak Kurarlar?”
Sappho! Ya sonra?
Onuncu Mousa
Yazıdaki Kadın Kahramanlar
Mihri Hatun ile Zeynep Hatun
Kadının Kendilik Savaşı
“Nehir Kıyısına Oturup Düşündüm.”
İlk Roman ve Sonrakiler
Fatma Aliye ile Ahmet Mithat Efendi
Leyla Erbil ile Başlayan
Gülten Akın’ın Yeniden Kurduğu
Sonuç Yerine

Yemen Ağıtı

Kara çadır is mi tutar
Martin tüfek pas mı tutar
Ağlayalım anam bacım
Elin kız yas mı tutar

Günden yanı soldu m’ola
Yerden yanı uldu m’ola
Memedimin ala gözün
Karıncalar oydu m’ola

Basma fistan kirlenirse
Başta püskül fırlanırsa
Ya kimlere baba desin
Senin bebek dillenirse

Gitme Yemene Yemene
Karışın toza dumana
Mektubunu sal kardaşım
Bacını koma gümana

Gitme Yemene Yemene
Yemen sıcak dayanaman
Dang borusu er vurulur
Sen cahalsın uyanaman

Gitme Yemene Yemene
Yemen sıcak gayfe bişer
Esger talime çıkışın
Aceminin aklı şaşar

Tarlalarda biter kamış
Uzar gider vermez yemiş
Çöl Yemende can verenler
Biri Memet biri Memiş

Anonim

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir