BAHAR DEPRESYONU MU YAŞIYORSUNUZ?

Dr. B. Dilek Yüceel-Mavikent Sitesi

Bahar; hem psikolojik hem de fizyolojik değişimlerle birlikte geliyor. Baharda duygusal dalgalanmalar, depresyon, panik atak ve kaygı bozukluğu gibi hastalıklar artış gösterebiliyor ya da nüksedebiliyor.

İnsanlar arasında daha çok “bahar depresyonu” olarak bilinen “mevsimsel duygulanım bozukluğu”her yılın aynı zamanlarında tekrar eden bir depresyon türüdür. Bu süreçte bireyler kendilerini enerjileri azalmış, mutsuz ve daha karamsar hissedebilir. Çoğu durumda bahar depresyonun belirtileri sonbaharın ortalarında başlayarak kış aylarının ortalarına kadar devam eder ve ilkbahar ve yaz aylarında tamamen ortadan kalkar.

Bahar depresyonu ile ilgili en çok yapılan hata, bu durumu geçici bir moral bozukluğu ya da bahar yorgunluğu gibi görerek hafife almaktır. Çünkü bu süreç bazı kişilerde giderek ağırlaşıp sürekli bir depresyon haline gelebilir.

Bahar depresyonunun nedenleri

Bütün ruhsal sağlık sorunlarında olduğu gibi, bu hastalıkta da genetik faktörler, yaş ve büyük ölçüde vücudun doğal kimyasal yapısının rol oynadığı düşünülmektedir. Bu rahatsızlığın gelişmesinde rol oynayabilecek bazı faktörler şunlardır:

Biyolojik saatiniz: ilkbahar ve yaz aylarında güneş ışığı seviyesinin ve süresinin artması, gün içerisinde uyanık kalma sürenizi artırmanız yönünde vücudunuzu uyararak vücudunuzun iç saatini bozabilir, Sarkadiyen ritimdeki bozulma da depresyon duygularına yol açabilir.

Serotonin seviyesi: Beyindeki kimyasal maddelerden birisi olan serotonin miktarındaki düşüş mevsimsel duygulanım bozukluğunu tetikleyebilir. Güneş ışığı miktarının azalması serotonin salgılanmasını azaltarak depresyon oluşumuna sebep olabilir

Melatonin seviyesi: Mevsim değişikliği uyku düzeni ve kalitesini etkileyen, melatonin hormonunun dengesini bozabilir.

Bahar depresyonu belirtileri

Normal depresyonda karşılaşılan temel belirtiler bahar depresyonu için de geçerlidir.

Aşağıda bulunan belirtilerden en az beşinin olması bahar depresyonuna işaret ediyor. Bahar depresyonu belirtileri şöyle sıralanabilir:

  • Umutsuzluk, çökkünlük, suçluluk, değersizlik duyguları
  • Üzgün ve boşlukta hissetme
  • Halsizlik, enerji kaybı ya da günlük işlere karşı ilgide azalma, performansta düşüş
  • Sinirlilik, kolayca ağlama, kaygı ve korkular
  • Aşırı hareketlilik veya uyuşukluk
  • İştah ve uyku düzeninde bozulma
  • Konsantrasyonda azalma, unutkanlık ve karar vermekte güçlük
  • Cinsel istekte azalma
  • Uzun süreli, tedaviye yanıt vermeyen bedensel şikayetler ve ağrılar
  • İntihar düşünceleri, intihar planı ya da girişimi

Bahar depresyonundan kurtulmak için yapabileceğimiz bazı düzenlemeler şunlardır:

  1. Kendinizi kabul edin. Öncelikle yapabildiklerimizin ve yapamadıklarımızın farkına varıp kendimizi olduğumuz gibi kabul edebilmeliyiz.
  2. Yaşam alanınızın daha aydınlık olmasını sağlayın: Evinizin en çok ışık alan odasını aktif olarak kullanabilirsiniz. Panjur ve perdeleriniz gün ışığının olduğu her an açık olsun. Evde ve iş yerinde mümkün olduğunda pencerelere yakın yerlere oturmaya çalışın.
  3. Dışarıda vakit geçirin: Uzun bir yürüyüş yapın, öğle yemeğinizi açık bir alan tercih edin ya da sadece bir bankta oturarak güneşlenin. Özellikle sabahın erken saatlerinde 2 saat kadar gün ışığı altında vakit geçirmek, soğuk ve bulutlu günlerde bile daha iyi hissetmenizi sağlayacaktır. Hafta sonları sabah saat 8’de derneğin önünden başlayan, ODTÜ ormanı yürüyüşlerine katılabilirsiniz.
  4. Düzenli olarak egzersiz yapın: Fiziksel egzersizler mevsimsel duygulanım bozukluğu hastalığı sonucunda artan anksiyete ve stresin önlenmesine yardımcı olur. Daha fit olmak kendinizi daha iyi hissetmenizi sağlayacaktır. Bu da ruh halinizi olumlu yönde etkiler.
  5. Kendinize iyi bakın: Yeterince iyi dinlenin, yemek saatlerinizi düzenleyin. Taze sebze ve meyvelerden oluşan bir diyet bu dönemi kolay atlatmanıza yardımcı olabilir. Bağışıklık sistemini güçlendirmek için A, C, E vitaminlerinden destek alınmalı, maddeden, alkolden, sigaradan uzak durun. Su tüketiminize dikkat edin, az ve orta miktarda içiyorsanız miktarını arttırın.
  6. Stres yönetimine özen gösterin: Stres yönetimi tekniklerini öğrenin. Yönetilemeyen stres depresyon, aşırı yemek yeme ya da sağlıksız düşünce ve davranışlara sebep olabilir.
  7. Sosyalleşin: Ruh haliniz kötü olduğu zaman sosyalleşmek de zor gelebilir. Yine de çevrenizde olmasından keyif aldığınız kişilerle iletişime girmek için çaba sarf edin. Mutsuz, bezgin, tembel ve bağımlılık davranışları olan arkadaşlardan uzak durulmalıdır, çünkü duygular bulaşıcıdır.
  8. Seyahate çıkın: Eğer mümkünse kendinizi iyi hissedeceğinizi düşündüğünüz bir yere küçük bir gezi planlayın. Hatta bu geziye birkaç yakın arkadaş da eklerseniz harika olur. Çiğdemim Derneği’nin gezilerine katılmanızı tavsiye ederim.

Tüm bu düzenlemeleri uygulamanıza rağmen, bahar depresyonu semptomlarınızda bir düzelme olmuyorsa ve 2 haftadan daha uzun sürüyorsa, psikolojik destek almanızı öneriyorum. Baharın tadını çıkardığınız, sağlıklı günler temennisiyle.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir